Olejek CBD a stres – co pokazują badania, a czego nadal nie wiadomo

Hasło „olejek CBD na stres” należy do najczęściej wyszukiwanych w temacie konopi. Za popularnością nie stoją jednak jednoznaczne dowody. W tym tekście nie obiecujemy efektu. Opisujemy, czym jest olejek CBD, jakie badania prowadzono w kontekście stresu i lęku, co z nich wynika, czego wciąż nie wiadomo i o czym pamiętać, zanim ktoś zdecyduje się po taki produkt sięgnąć.

Czym jest olejek CBD

Olejek CBD to ekstrakt z konopi włóknistych rozpuszczony w oleju nośnikowym – najczęściej w oleju MCT, oliwie lub oleju z nasion konopi. Zawartość kannabidiolu podaje się w procentach albo w miligramach na butelkę. Nie należy go mylić z olejem z nasion konopi, który jest produktem spożywczym i zawiera co najwyżej śladowe ilości CBD.

CBD nie wywołuje odurzenia, a przy zawartości THC poniżej 0,3% produkty z konopi włóknistych są w Polsce legalne (szczegóły: Czy CBD jest legalne w Polsce?). Legalność nie oznacza jednak, że produkt przeszedł ocenę bezpieczeństwa czy skuteczności. W UE CBD nie ma zezwolenia jako żywność, dlatego olejki bywają deklarowane jako kosmetyki lub produkty kolekcjonerskie – i właśnie z tego powodu na etykiecie nie powinno być żadnych obietnic zdrowotnych.

Stres, lęk, napięcie – to nie to samo

Stres to naturalna reakcja organizmu na wymagającą sytuację. Krótkotrwały bywa mobilizujący, przewlekły może odbijać się na śnie, koncentracji i zdrowiu fizycznym. Zaburzenia lękowe to z kolei jednostki chorobowe, które rozpoznaje lekarz lub psycholog i które mają swoje metody leczenia. To rozróżnienie jest ważne, bo o ile codzienne napięcie jest częścią życia, o tyle uporczywy lęk, napady paniki czy wielotygodniowa bezsenność wymagają diagnozy, a nie eksperymentów z produktami z półki.

Co mówią badania nad CBD, stresem i lękiem

Badania laboratoryjne i na zwierzętach

W doświadczeniach laboratoryjnych CBD oddziałuje m.in. z receptorem serotoninowym 5-HT1A i wpływa na przekaźnictwo w układzie endokannabinoidowym. W modelach zwierzęcych obserwowano zmiany zachowań uznawanych za wskaźniki lęku. To podstawa do stawiania hipotez, ale wyniki z badań na gryzoniach często nie przenoszą się na ludzi.

Małe badania eksperymentalne u ludzi

Najczęściej cytowane prace wykorzystywały test symulowanego wystąpienia publicznego: uczestnicy dostawali jednorazowo CBD lub placebo, a potem musieli przemawiać przed kamerą. W części takich badań osoby po CBD oceniały swój niepokój jako niższy niż po placebo. Warto jednak znać szczegóły: grupy liczyły po kilkadziesiąt osób, dawki wynosiły zwykle 300–600 mg jednorazowo, a w jednym z badań efekt pojawił się przy dawce średniej, lecz nie przy niższej ani wyższej. Taki wzór utrudnia wyciąganie prostych wniosków.

Obserwacje bez grupy kontrolnej

W 2019 r. opisano serię kilkudziesięciu pacjentów amerykańskiej kliniki psychiatrycznej, którzy przyjmowali CBD obok standardowego leczenia. Część z nich zgłaszała mniejszy niepokój w kwestionariuszach, ale badanie nie miało grupy kontrolnej ani placebo, więc nie da się oddzielić wpływu CBD od leczenia, upływu czasu i oczekiwań uczestników.

Przeglądy systematyczne

Przegląd systematyczny opublikowany w 2019 r. w „The Lancet Psychiatry” ocenił dowody na stosowanie kannabinoidów w zaburzeniach psychicznych, w tym lękowych, jako bardzo niskiej jakości. Od tego czasu pojawiły się nowe próby kliniczne, ale nie zmieniły obrazu na tyle, by którakolwiek instytucja zdrowia publicznego w UE uznała CBD za środek o potwierdzonej skuteczności w tym obszarze.

Dawki z badań a dawki z butelki

Butelka 10 ml olejku 10% zawiera 1000 mg CBD. Pojedyncza dawka 300 mg z badań eksperymentalnych to prawie jedna trzecia takiej butelki. Typowe porcje z kilku kropli dostarczają kilka–kilkadziesiąt miligramów – i to właśnie tych ilości badania dotyczą najrzadziej.

Czego nie wiadomo

• czy niskie dawki spotykane w produktach konsumenckich wywołują u ludzi jakikolwiek mierzalny efekt,
• jak wygląda bezpieczeństwo codziennego stosowania przez miesiące i lata,
• czy forma produktu (olejek, kapsułka, żelka) ma znaczenie dla ewentualnych efektów,
• w jakim stopniu subiektywne odczucia wynikają z oczekiwań – w badaniach nad lękiem efekt placebo bywa wyraźny.

Bezpieczeństwo i interakcje z lekami

Działania niepożądane

W badaniach klinicznych z wysokimi dawkami CBD najczęściej odnotowywano senność, zmęczenie, biegunkę, zmiany apetytu oraz podwyższenie enzymów wątrobowych. Senność ma znaczenie praktyczne: w połączeniu z alkoholem lub lekami nasennymi może się nasilać, a to wpływa np. na prowadzenie samochodu.

Leki, na które trzeba uważać

CBD hamuje aktywność enzymów wątrobowych CYP450 (m.in. CYP3A4 i CYP2C19), przez co może zmieniać stężenie innych leków we krwi. Szczególną ostrożność zaleca się przy:

• lekach przeciwzakrzepowych, zwłaszcza warfarynie,
• lekach przeciwpadaczkowych (klobazam, walproinian),
• lekach przeciwdepresyjnych, przeciwlękowych i nasennych, w tym benzodiazepinach,
• lekach immunosupresyjnych, np. takrolimusie.

Osoby, które przyjmują leki z powodu zaburzeń nastroju czy lęku, nie powinny samodzielnie łączyć ich z CBD ani – tym bardziej – odstawiać ich na rzecz olejku.

Brak ustalonej bezpiecznej dawki

Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA) w 2022 r. uznał, że na podstawie dostępnych danych nie można ustalić bezpiecznego poziomu spożycia CBD. Brytyjska FSA w 2023 r. wskazała tymczasowo 10 mg dziennie jako górną wartość dla zdrowych dorosłych. W ciąży i podczas karmienia piersią CBD nie jest zalecane.

Jak czytać etykietę olejku

• zawartość CBD w mg na butelkę i na kroplę lub porcję,
• certyfikat analizy partii z niezależnego laboratorium, z wynikiem dla THC,
• rodzaj ekstraktu – pełne spektrum, szerokie spektrum lub izolat,
• brak obietnic zdrowotnych – hasła o „ukojeniu nerwów” czy pozbyciu się nerwicy na opakowaniu są niezgodne z przepisami i powinny budzić nieufność.

Rozwinięcie tych punktów znajdziesz w poradniku jak wybrać olejek CBD, a przegląd dostępnych form w kategorii produkty CBD.

Kiedy iść do lekarza lub psychologa

• gdy napięcie lub niepokój utrzymują się tygodniami i utrudniają pracę, naukę czy relacje,
• gdy pojawiają się napady paniki, kołatanie serca, duszność bez wyraźnej przyczyny,
• gdy od dłuższego czasu źle śpisz albo sięgasz po alkohol, żeby się odprężyć,
• gdy przyjmujesz leki i zastanawiasz się nad dołączeniem jakiegokolwiek preparatu.

W sytuacji kryzysu emocjonalnego można zadzwonić pod bezpłatny numer 116 123, a w bezpośrednim zagrożeniu życia – pod 112. Na dolegliwości związane ze stresem istnieją metody o dobrze udokumentowanej skuteczności, a ich dobór to zadanie dla specjalisty.

Podsumowanie

• Olejek CBD to ekstrakt konopny w oleju nośnikowym, a nie środek o potwierdzonym wpływie na stres.
• Badania nad CBD i lękiem są wstępne: małe grupy, jednorazowe wysokie dawki, sytuacje laboratoryjne.
• Dla niskich dawek z produktów konsumenckich brakuje rzetelnych danych.
• CBD wchodzi w interakcje z lekami i nie ma ustalonej przez EFSA bezpiecznej dawki.
• Uporczywy lęk i przewlekły stres to sprawa dla lekarza lub psychologa.

Czytaj dalej

CBD a melatonina – czym się różnią i co wiadomo o ich wpływie na sen
Jak wybrać olejek CBD? Etykieta, stężenie i certyfikat w praktyce
CBD i adaptogeny – co wiadomo o łączeniu i dlaczego brakuje dowodów

Olejek CBD nie jest lekiem i nie zastępuje pomocy specjalisty. Jeśli leczysz się z powodu zaburzeń nastroju, lęku lub innych chorób, decyzję o CBD podejmij razem z lekarzem prowadzącym.