CBD a melatonina – czym się różnią i co wiadomo o ich związku ze snem

Dwie substancje, dwa zupełnie różne statusy

Melatonina i CBD często pojawiają się obok siebie w rozmowach o śnie, a czasem nawet w jednym produkcie. Łączy je niewiele. Melatonina to hormon, który organizm wytwarza sam, a jej działanie na rytm dobowy jest dobrze opisane. CBD to związek z konopi, którego wpływ na sen dopiero się bada. W tym tekście porównujemy je pod kątem tego, czym są, co o nich wiadomo, jaki mają status prawny i jakie niosą ryzyka – bez wskazywania, co „działa lepiej”.

Melatonina – hormon rytmu dobowego

Jak powstaje i co robi

Melatonina jest wytwarzana głównie przez szyszynkę. Jej wydzielanie rośnie po zmroku, osiąga szczyt w środku nocy i spada nad ranem pod wpływem światła. Nie jest „tabletką nasenną” w potocznym sensie – przekazuje organizmowi sygnał o porze doby, dzięki czemu synchronizuje wewnętrzny zegar z cyklem dnia i nocy.

Melatonina w przepisach

Melatonina należy do nielicznych substancji, dla których Unia Europejska zatwierdziła oświadczenia zdrowotne. Dotyczą one skracania czasu potrzebnego do zaśnięcia (przy 1 mg przyjętym krótko przed snem) oraz łagodzenia subiektywnego odczucia jet lagu (przy 0,5 mg przyjmowanych przed snem w pierwszym dniu podróży i kilku kolejnych). W Polsce w suplementach diety spotyka się zwykle dawki do 1 mg, a wyższe są dostępne jako leki.

Ograniczenia i ryzyka

• możliwe działania niepożądane: senność następnego dnia, bóle i zawroty głowy,
• interakcje m.in. z fluwoksaminą (znacznie podnosi stężenie melatoniny), lekami przeciwzakrzepowymi i nasennymi,
• u dzieci, w ciąży i podczas karmienia piersią – wyłącznie po rozmowie z lekarzem,
• melatonina dotyczy przede wszystkim pory zasypiania; nie rozwiązuje problemów wynikających z bólu, bezdechu sennego czy zaburzeń nastroju.

CBD – co wiadomo o kannabidiolu i śnie

Status

Dla CBD nie zatwierdzono w UE żadnego oświadczenia zdrowotnego, a jako składnik żywności nie ma ono zezwolenia (status nowej żywności). Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności w 2022 r. stwierdził, że nie da się ustalić bezpiecznego poziomu jego spożycia. Więcej o stresie i CBD piszemy w tekście Olejek CBD a stres – co pokazują badania.

Stan badań

• Badania na zdrowych ochotnikach: w małym badaniu z 2018 r. jednorazowa dawka 300 mg CBD nie zmieniła architektury snu mierzonej w laboratorium snu.
• Obserwacje kliniczne: w serii przypadków z 2019 r. (kilkadziesiąt osób, bez grupy kontrolnej) część pacjentów zgłaszała lepszy sen w pierwszym miesiącu, ale wyniki się wahały, a projekt badania nie pozwala oddzielić wpływu CBD od innych czynników.
• Próby kliniczne: pojawiają się niewielkie badania z placebo nad bezsennością – ich wyniki są niejednoznaczne i dotyczą różnych dawek oraz preparatów.
• Senność jako działanie niepożądane: w badaniach leku z CBD senność była jednym z częstszych skutków ubocznych przy wysokich dawkach. To nie to samo co poprawa jakości snu.

Uczciwe podsumowanie brzmi więc: nie ma dowodów, że CBD w dawkach spotykanych w olejkach poprawia sen u ludzi. Nie wiadomo też, jak ewentualny efekt zależałby od dawki, pory przyjęcia i formy produktu.

Produkty z CBD „na noc”

Część produktów sprzedawanych z myślą o wieczorze zawiera oprócz CBD melatoninę, CBN lub wyciągi roślinne. Warto sprawdzić skład: jeśli w produkcie jest melatonina, jej ilość powinna być podana, a wszelkie odczucia mogą wynikać właśnie z niej. Dane o CBN u ludzi są jeszcze skromniejsze niż o CBD.

Porównanie: melatonina a CBD

Czy można je łączyć?

Nie ma badań, które oceniałyby jednoczesne stosowanie melatoniny i CBD. Wiadomo natomiast, że obie substancje mogą wywoływać senność, więc ich efekty w tym zakresie mogą się sumować – zwłaszcza z alkoholem lub lekami nasennymi. Melatonina jest rozkładana głównie przez enzym CYP1A2, a w badaniach laboratoryjnych CBD hamowało kilka enzymów z grupy CYP450, w tym tę rodzinę. Czy ma to znaczenie przy niskich dawkach, nie zbadano. Z tego powodu nie podajemy schematów łączenia – to pytanie do lekarza lub farmaceuty, szczególnie gdy w grę wchodzą inne leki.

Kiedy problem ze snem wymaga lekarza

• trudności z zasypianiem lub wybudzenia co najmniej trzy noce w tygodniu przez ponad trzy miesiące – tak definiuje się przewlekłą bezsenność,
• głośne chrapanie z przerwami w oddychaniu, poranne bóle głowy, zasypianie w ciągu dnia,
• bezsenność towarzysząca obniżonemu nastrojowi, lękowi lub bólowi,
• potrzeba sięgania po jakiekolwiek środki nasenne przez dłuższy czas.

W europejskich wytycznych pierwszym zalecanym postępowaniem w przewlekłej bezsenności jest terapia poznawczo-behawioralna bezsenności (CBT-I). Jej dobór i ewentualne leczenie farmakologiczne to zadanie dla specjalisty.

FAQ – najczęstsze pytania

Czy melatonina i CBD są legalne w Polsce?

Melatonina jest dostępna w suplementach i lekach. Produkty z CBD z konopi włóknistych z THC poniżej 0,3% są legalne, ale CBD nie ma w UE zezwolenia jako składnik żywności. Szczegóły w tekście Czy CBD jest legalne w Polsce?.

Czy można je stosować długo?

Dla melatoniny istnieją dane z wielomiesięcznego stosowania, ale długotrwałe przyjmowanie warto omówić z lekarzem. Dla CBD bezpieczeństwo wieloletniego stosowania nie jest ustalone, a EFSA wskazuje luki w danych m.in. dotyczące wątroby i układu hormonalnego.

Czy można łączyć je z lekami?

Obie substancje wchodzą w interakcje z niektórymi lekami. Przy stałym przyjmowaniu leków decyzję warto podjąć z lekarzem lub farmaceutą.

Po jakim czasie można coś odczuć?

Melatonina osiąga najwyższe stężenie we krwi zwykle w ciągu godziny od przyjęcia. W przypadku CBD nie ma podstaw, by mówić o przewidywalnym czasie czy rodzaju odczuć – wchłanianie jest niskie i silnie zależy od posiłku, a efekty wpływające na sen nie zostały potwierdzone.

Podsumowanie

Melatonina i CBD to substancje o innym pochodzeniu, statusie i poziomie wiedzy. Melatonina ma dobrze opisany mechanizm i zatwierdzone w UE oświadczenia dotyczące zasypiania i jet lagu. CBD jest na etapie badań wstępnych, nie ma żadnych zatwierdzonych oświadczeń, a EFSA nie ustaliła bezpiecznej dawki. Przewlekłe problemy ze snem warto omówić z lekarzem, zanim sięgnie się po którykolwiek preparat.

Czytaj dalej

• Jak wybrać olejek CBD? Etykieta, stężenie i certyfikat w praktyce
• CBD w kuchni – co dzieje się z kannabidiolem w potrawach
• CBD i adaptogeny – co wiadomo o łączeniu

Ani CBD, ani suplement z melatoniną nie zastąpią diagnozy. Jeśli źle śpisz od miesięcy, chorujesz przewlekle lub bierzesz leki, porozmawiaj z lekarzem, zanim cokolwiek dołączysz.