CBD i witamina D3 — co je łączy, a co jest mitem

Skąd to zestawienie

Jesienią rośnie zainteresowanie witaminą D, a producenci coraz częściej łączą ją z CBD w jednym olejku. Połączenie brzmi logicznie: oba składniki rozpuszczają się w tłuszczach, oba kojarzą się z „równowagą organizmu”. Z punktu widzenia nauki i prawa to jednak dwa zupełnie różne przypadki. Witamina D ma dobrze poznaną rolę i zatwierdzone oświadczenia zdrowotne. CBD nie ma żadnego. O efektach ich łączenia nie wiadomo nic.

Witamina D — co wiadomo

Witamina D3 (cholekalcyferol) powstaje w skórze pod wpływem promieniowania UVB, a w mniejszym stopniu pochodzi z diety — z tłustych ryb morskich czy żółtek jaj. W wątrobie przekształca się w 25(OH)D; tę formę oznacza się we krwi, gdy sprawdza się zaopatrzenie organizmu. Aktywna forma zachowuje się jak hormon: reguluje gospodarkę wapniowo-fosforanową, a receptory witaminy D znajdują się również na komórkach układu odpornościowego.

W UE witamina D ma kilka oświadczeń zdrowotnych zatwierdzonych po ocenie EFSA — dotyczą m.in. utrzymania zdrowych kości i zębów, prawidłowego funkcjonowania mięśni oraz prawidłowego funkcjonowania układu odpornościowego. Można je stosować przy produktach zawierających odpowiednią ilość witaminy.

Niedobory w Polsce

Mniej więcej od października do marca słońce w Polsce stoi zbyt nisko, by skóra wytwarzała znaczące ilości witaminy D. Badania populacyjne pokazują, że niski poziom 25(OH)D jest w Polsce częsty, zwłaszcza zimą. Dokładny odsetek zależy od badanej grupy i przyjętego progu, dlatego nie powtarzamy krążących w sieci okrągłych liczb.

Suplementacja — zalecenia ogólne

Polskie wytyczne dla populacji ogólnej przewidują u dorosłych suplementację rzędu 800–2000 j.m. dziennie w miesiącach o niedostatecznej syntezie skórnej (zwykle od września do kwietnia), z uwzględnieniem masy ciała. Górny tolerowany poziom spożycia ustalony przez EFSA dla dorosłych wynosi 100 µg, czyli 4000 j.m. dziennie. Wyższe ilości stosuje się wyłącznie po oznaczeniu 25(OH)D i na zlecenie lekarza — przewlekłe przyjmowanie dużych dawek może prowadzić do hiperkalcemii.

CBD — co wiadomo, a czego nie

CBD (kannabidiol) to nieodurzający związek z konopi. W badaniach na komórkach i zwierzętach zmieniało wydzielanie cytokin i aktywność komórek odpornościowych, ale brakuje badań klinicznych pokazujących korzyść dla odporności u ludzi — szerzej opisujemy to w tekście CBD a układ odpornościowy. W UE CBD nie ma żadnego zatwierdzonego oświadczenia zdrowotnego, a EFSA w 2022 r. uznała, że dane nie pozwalają ustalić bezpiecznego poziomu spożycia.

Powtarzane w reklamach twierdzenia, że CBD „obniża kortyzol” albo „aktywuje limfocyty T”, opierają się na pojedynczych, niewielkich badaniach lub wynikach laboratoryjnych. Nie można ich traktować jako potwierdzonego efektu u zdrowego człowieka.

Czy CBD i witamina D wpływają na siebie nawzajem?

W sieci można przeczytać, że CBD „zwiększa wrażliwość receptorów witaminy D” albo że oba składniki działają synergicznie. Nie znamy badań u ludzi, które by to potwierdzały. Nie ma też wiarygodnych danych, że połączenie ich w jednym produkcie daje coś innego niż każdy składnik osobno.

Teoretycznym punktem styku jest metabolizm. Witamina D przekształca się z udziałem enzymów z rodziny cytochromu P450 (m.in. CYP2R1, CYP27B1, CYP24A1, a także CYP3A4), a CBD hamuje część enzymów z tej rodziny. Czy przy typowych ilościach ma to jakiekolwiek znaczenie — nie wiadomo; klinicznie istotnej interakcji nie opisano.

Wspólne jest właściwie tylko to, że oba składniki rozpuszczają się w tłuszczach i lepiej się wchłaniają, gdy trafiają do organizmu z posiłkiem zawierającym tłuszcz. W badaniach leku z CBD posiłek wysokotłuszczowy zwiększał ekspozycję na CBD kilkukrotnie — to raczej argument za ostrożnością niż zaleta.

Produkty łączone 2w1 — na co patrzeć

• Ilość każdego składnika w porcji — CBD w mg, witamina D w µg lub j.m. W produkcie łączonym nie da się ich dawkować niezależnie: porcja wygodna ze względu na witaminę D może oznaczać ilość CBD przekraczającą ostrożnościowy limit, i odwrotnie.
• Sumowanie z innymi preparatami — witamina D bywa też w multiwitaminach, tranie i żywności wzbogacanej; łatwo przekroczyć zamierzoną ilość.
• Oświadczenia na opakowaniu — informacja o odporności może dotyczyć wyłącznie witaminy D. Przypisywanie jej CBD albo „duetowi” jest niezgodne z przepisami o oświadczeniach zdrowotnych.
• Analiza partii (CoA) — laboratoryjne potwierdzenie zawartości CBD i THC.
• Status produktu — ekstrakty CBD w żywności wymagają w UE zezwolenia jako nowa żywność. Część produktów funkcjonuje jako kosmetyki lub wyroby kolekcjonerskie, które z definicji nie są przeznaczone do spożycia. Więcej w tekście czy CBD jest legalne w Polsce.

Bezpieczeństwo

• Witamina D — jej nadmiar kumuluje się w organizmie. Objawy przedawkowania (nudności, osłabienie, wzmożone pragnienie i oddawanie moczu, zaburzenia rytmu serca) wynikają z podwyższonego stężenia wapnia. Przy wyższych dawkach warto co jakiś czas oznaczyć 25(OH)D.
• CBD — możliwe interakcje z lekami metabolizowanymi przez cytochrom P450 (m.in. przeciwzakrzepowymi, przeciwpadaczkowymi, niektórymi przeciwdepresyjnymi), senność, biegunka, wzrost enzymów wątrobowych przy wyższych dawkach. Brytyjska FSA zaleca dorosłym nie więcej niż 10 mg CBD dziennie.
• Ciąża i karmienie piersią — witaminę D przyjmuje się według zaleceń lekarza prowadzącego; CBD nie stosuje się.
• Choroby nerek, sarkoidoza, podwyższony wapń — suplementacja witaminy D wyłącznie po konsultacji lekarskiej.

Najczęściej zadawane pytania (FAQ)

Czy CBD i witaminę D3 można przyjmować jednocześnie?

Nie opisano szkodliwej interakcji między nimi, ale nie ma też dowodów na korzyść z łączenia. Obowiązują zasady dla każdego składnika osobno: dla witaminy D — zalecenia dla wieku i masy ciała, dla CBD — limity ostrożnościowe i sprawdzenie interakcji z lekami.

Czy CBD wzmacnia efekt witaminy D?

To twierdzenie marketingowe. Nie ma badań u ludzi, które by je potwierdzały.

Czy olejek CBD może zastąpić witaminę D?

Nie. To substancje o zupełnie innej roli w organizmie. Witamina D jest niezbędnym składnikiem odżywczym, CBD — nie.

Jak sprawdzić, czy brakuje mi witaminy D?

Oznaczając stężenie 25(OH)D we krwi. Wynik warto omówić z lekarzem, bo od niego zależy, czy wystarczy dawka profilaktyczna, czy potrzebne jest leczenie niedoboru.

Podsumowanie

Witamina D i CBD trafiają do jednej butelki głównie ze względów marketingowych. Pierwsza ma ustalone normy spożycia, górny limit i zatwierdzone oświadczenia zdrowotne. Drugie nie ma ani oświadczeń, ani ustalonej bezpiecznej dawki, za to ma opisane interakcje z lekami. Rozsądnie jest oceniać je osobno — a produkt łączony czytać tak, jakby zawierał dwa różne preparaty.

Olejek z CBD nie jest lekiem ani produktem o udowodnionym wpływie na odporność. Jeśli leczysz się przewlekle lub przyjmujesz leki na stałe, zapytaj lekarza, zanim dodasz do nich CBD — również w produkcie z witaminą.

Zobacz także:

• CBD a układ odpornościowy — co wiadomo z badań
• Suplementy dla mężczyzn — co ma sens, a co jest marketingiem
• Czy CBD jest legalne w Polsce? Stan prawny