CBD a trening i regeneracja — badania, przepisy WADA i bezpieczeństwo

Zakwasy, spięty kark, głowa, która po ciężkim treningu długo nie zwalnia — regeneracja to jeden z najczęściej poruszanych tematów w sporcie amatorskim, a CBD pojawia się w nim coraz częściej: w wywiadach z zawodnikami sportów walki, w grupach biegaczy, w rozmowach na siłowni. Popularność to jednak nie to samo co dowody. Poniżej zebraliśmy, co zbadano, czego nie wiadomo, co mówią przepisy antydopingowe i jakie ryzyka są dobrze opisane.

Co mówią badania o CBD i regeneracji

Regeneracja po wysiłku to kilka procesów naraz: odbudowa uszkodzonych włókien mięśniowych, uzupełnienie glikogenu i płynów, sen. CBD badano w odniesieniu do niektórych z nich, ale stan wiedzy jest skromny.

• Bolesność mięśni i markery uszkodzenia — przeprowadzono kilka niewielkich badań z udziałem osób trenujących, mierzących m.in. subiektywną bolesność, siłę oraz markery we krwi, takie jak kinaza kreatynowa. Wyniki są mieszane: w pojedynczych pracach odnotowano różnice w wybranych wskaźnikach, w innych nie było przewagi nad placebo. Prace przeglądowe oceniają dowody jako niewystarczające do wniosków.
• Stan zapalny — efekty przeciwzapalne CBD opisano głównie w badaniach na komórkach i zwierzętach. Pewien poziom odpowiedzi zapalnej po treningu jest przy tym częścią adaptacji mięśni, więc nie jest oczywiste, że jej tłumienie byłoby korzystne.
• Sen — badania CBD w kontekście snu dotyczyły przede wszystkim osób z bezsennością lub zaburzeniami lękowymi, nie sportowców. Wyniki są niejednoznaczne, a część zgłaszanych zmian może wynikać po prostu z senności, która jest znanym działaniem niepożądanym CBD.
• Wydolność i masa mięśniowa — nie ma dowodów, że CBD zwiększa siłę, wytrzymałość czy tempo przyrostu mięśni.

Częstość stosowania CBD przez sportowców znamy głównie z ankiet. Pokazują one, że ludzie po nie sięgają — nie pokazują, że przynosi to mierzalny efekt. Jeśli problemem jest sen po treningu, podstawą pozostają nawyki opisane w tekście o higienie snu: stała pora, chłodna i ciemna sypialnia, ograniczenie kofeiny i alkoholu wieczorem.

CBD a przepisy antydopingowe

WADA wyłączyła kannabidiol z listy substancji zakazanych od 2018 roku. CBD jest jedynym kannabinoidem objętym tym wyłączeniem — pozostałe naturalne i syntetyczne kannabinoidy, w tym THC, są zakazane w trakcie zawodów. Dla metabolitu THC w moczu obowiązuje próg decyzyjny 150 ng/ml.

Problem leży w składzie produktów. Ekstrakty full spectrum zawierają THC w ilościach śladowych, a deklaracja na etykiecie nie zawsze zgadza się z rzeczywistością. Nawet produkty opisane jako broad spectrum lub izolat mogą zawierać niewielkie ilości innych kannabinoidów. W sporcie obowiązuje zasada odpowiedzialności obiektywnej: za substancję wykrytą w próbce odpowiada zawodnik, niezależnie od tego, skąd się wzięła.

Bezpieczeństwo i interakcje

EFSA w oświadczeniu z 2022 r. uznała, że dane nie pozwalają ustalić bezpiecznego poziomu spożycia CBD, i wskazała luki dotyczące m.in. wpływu na wątrobę, przewód pokarmowy, układ hormonalny i nerwowy. Brytyjska Agencja Standardów Żywności (FSA) zaleca zdrowym dorosłym ostrożnościowo nie więcej niż 10 mg CBD dziennie.

• Leki — CBD hamuje enzymy wątrobowe z grupy cytochromu P450 (m.in. CYP3A4, CYP2C19, CYP2C9) i może zmieniać stężenie innych leków. Opisano m.in. interakcje z warfaryną, klobazamem i takrolimusem. Osoby przyjmujące leki na stałe powinny zapytać lekarza lub farmaceutę.
• Wątroba — w badaniach leku zawierającego CBD, przy dawkach wielokrotnie wyższych niż w olejkach, obserwowano podwyższenie enzymów wątrobowych.
• Działania niepożądane — najczęściej opisywane to senność, zmęczenie, biegunka i zmniejszony apetyt.
• Ciąża i karmienie piersią — CBD nie jest zalecane.
• Urazy — ból stawu, obrzęk, ograniczenie ruchomości czy ból nasilający się z dnia na dzień wymagają oceny lekarza lub fizjoterapeuty. CBD nie jest lekiem przeciwbólowym ani przeciwzapalnym.

Trening, senność i prowadzenie auta

Pytanie „przed czy po treningu” zakłada, że CBD ma w sporcie jakiś określony efekt — a tego nie wykazano. Z właściwości CBD wynika natomiast jedna praktyczna uwaga: skoro u części osób wywołuje ono senność, nie warto sprawdzać swojej reakcji przed treningiem technicznym, wymagającym koordynacji, ani przed jazdą samochodem czy rowerem w ruchu ulicznym. Połączenie CBD z alkoholem lub lekami nasennymi może senność nasilać.

Formy CBD — co warto wiedzieć

• Olejek — przyjmowany doustnie lub pod język. CBD wchłania się z przewodu pokarmowego w niewielkim stopniu, a posiłek z tłuszczem wyraźnie zwiększa ilość, która trafia do krwi. Ta sama liczba kropli może więc dawać różną ekspozycję. Jak czytać etykietę i przeliczać procenty na miligramy, opisujemy w poradniku jak wybrać olejek CBD.
• Kapsułki — stała ilość CBD w sztuce, podana w miligramach, co ułatwia kontrolę tego, ile się przyjmuje.
• Liquid CBD do e-papierosa — stężenie podaje się w mg/ml. Ile CBD trafia do organizmu z jednego zaciągnięcia, zależy od urządzenia, mocy i sposobu vapowania, więc nie da się tego wiarygodnie policzyć. Brakuje też danych o długofalowych skutkach wdychania aerozolu z CBD. Liquidy CBD występują w wersjach bez nikotyny.
• Kosmetyki z CBD do skóry — ilość CBD, która przenika z nich do krwiobiegu, jest niewielka. Nie ma badań dobrej jakości pokazujących, że miejscowe CBD zmienia bolesność mięśni.

Status prawny poszczególnych form, w tym liquidów, omawiamy w tekście czy CBD jest legalne w Polsce.

FAQ — najczęstsze pytania

Czy sportowcom wolno stosować CBD? Samo CBD nie jest na liście zakazanej WADA od 2018 roku. Zakazane w trakcie zawodów pozostaje THC i inne kannabinoidy, dlatego liczy się zweryfikowany skład konkretnego produktu.

Czy CBD przyspiesza regenerację po treningu? Nie ma na to wystarczających dowodów. Kilka małych badań nad bolesnością mięśni dało wyniki mieszane, a badań nad snem u sportowców brakuje.

Czy CBD może zastąpić leki po kontuzji? Nie. CBD nie jest lekiem, a uraz wymaga diagnozy lekarza lub fizjoterapeuty.

Czy CBD odurza albo uzależnia jak THC? CBD nie wywołuje odurzenia typowego dla THC, a komitet ekspertów WHO w 2018 r. ocenił, że nie wykazuje potencjału uzależniającego. To inny związek niż THC, choć oba pochodzą z konopi.

Czy CBD może dać pozytywny wynik testu na THC? Samo CBD nie, ale śladowe ilości THC w produkcie — zwłaszcza full spectrum — mogą przy regularnym stosowaniu doprowadzić do wykrycia metabolitów THC.

Materiał ma charakter informacyjny. CBD nie jest lekiem i nie służy do leczenia urazów ani przeciążeń. Jeśli przyjmujesz leki lub masz choroby przewlekłe, zanim sięgniesz po CBD, porozmawiaj z lekarzem. Produkty z CBD są przeznaczone wyłącznie dla osób dorosłych.